Hoofdstuk vier

Transcendentale kennis

Listen to complete chapter 04

Listen to Sloka 1

śrī-bhagavān uvāca

imaḿ vivasvate yogaḿ proktavān aham avyayam

vivasvān manave prāha manur ikṣvākave’bravīt

The Personality of Godhead, Lord Śrī Kṛṣṇa, said: I instructed this imperishable science of yoga to the sun-god, Vivasvān, and Vivasvān instructed it to Manu, the father of mankind, and Manu in turn instructed it to Ikṣvāku.

De Allerhoogste Persoonlijkheid Gods, Heer Śrī Kṛṣṇa, zei: Ik onderwees deze onvergankelijke wetenschap van yoga aan de zonnegod Vivasvän en Vivasvän onderwees haar aan Manu, de vader van de mensheid, die haar op zijn beurt aan Ikṣvāku onderwees. 

Listen to Sloka 2

evaḿ paramparā-prāptam imaḿ rājarṣayo viduḥ

sa kāleneha mahatā yogo naṣṭaḥ parantapa

 This supreme science was thus received through the chain of disciplic succession, and the saintly kings understood it in that way. But in course of time the succession was broken, and therefore the science as it is appears to be lost.

Zo werd deze allerhoogste wetenschap door de opeenvolging van discipelen ontvangen en zo begrepen de heilige vorsten haar. Maar na verloop van tijd werd de overlevering verbroken en hierdoor lijkt de wetenschap zoals ze is verloren te zijn gegaan.

Listen to Sloka 3

sa evāyaḿ mayā te’dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ

bhakto’si me sakhā ceti rahasyaḿ hy etad uttamam

That very ancient science of the relationship with the Supreme is today told by Me to you because you are My devotee as well as My friend and can therefore understand the transcendental mystery of this science.  

Deze zeer oude wetenschap van de relatie met de Allerhoogste draag Ik vandaag over aan jou, omdat je zowel Mijn toegewijde als Mijn vriend bent en daardoor het transcendentale mysterie van deze wetenschap kunt begrijpen.

Listen to Sloka 4

arjuna uvāca

aparaḿ bhavato janma paraḿ janma vivasvataḥ

katham etad vijānīyāḿ tvam ādau proktavān iti

Arjuna said: The sun-god Vivasvān is senior by birth to You. How am I to understand that in the beginning You instructed this science to him?  

Arjuna zei: De zonnegod Vivasvän werd eerder geboren dan Jij. Hoe moet ik dan begrijpen dat Jij hem in het begin deze wetenschap hebt onderwezen?

Listen to Sloka 5

śrī-bhagavān uvāca

bahūni me vyatītāni janmāni tava cārjuna

tāny ahaḿ veda sarvāṇi na tvaḿ vettha parantapa

The Personality of Godhead said: Many, many births both you and I have passed. I can remember all of them, but you cannot, O subduer of the enemy!  

De Persoonlijkheid Gods zei: Vele, vele geboorten hebben zowel jij als Ik doorgemaakt. Ik kan ze Me allemaal herinneren, maar jij niet, o bedwinger van de vijand!

Listen to Sloka 6

ajo’pi sann avyayātmā bhūtānām īśvaro’pi san

prakṛtiḿ svām adhiṣṭhāya saḿbhavāmy ātma-māyayā

Although I am unborn and My transcendental body never deteriorates, and although I am the Lord of all living entities, I still appear in every millennium in My original transcendental form.  

Hoewel Ik ongeboren ben en Mijn transcendentale lichaam nooit vergaat, en hoewel Ik de Heer van alle levende wezens ben, verschijn Ik desondanks in elk tijdperk in Mijn oorspronkelijke, transcendentale gedaante.

Listen to Sloka 7

yadā yadā hi dharmasya glānir bhavati bhārata

abhyutthānam adharmasya tadātmānaḿ sṛjāmy aham

Whenever and wherever there is a decline in religious practice, O descendant of Bharata, and a predominant rise of irreligion — at that time I descend Myself. 

Telkens wanneer de beoefening van religie ergens in verval raakt en goddeloosheid de overhand neemt, o afstammeling van Bharata, daal Ik op dat moment Zelf neer.

Listen to Sloka 8

paritrāṇāya sādhūnāḿ vināśāya ca duṣkṛtām

dharma-saḿsthāpanārthāya saḿbhavāmi yuge yuge

o deliver the pious and to annihilate the miscreants, as well as to reestablish the principles of religion, I Myself appear, millennium after millennium.  

Om de toegewijden te bevrijden en kwaadaardige personen te verdelgen en ook om de religieuze principes te herstellen, verschijn Ik Zelf, tijdperk na tijdperk.

Listen to Sloka 9

janma karma ca me divyam evaḿ yo vetti tattvataḥ

tyaktvā dehaḿ punar janma naiti mām eti so’rjuna

One who knows the transcendental nature of My appearance and activities does not, upon leaving the body, take his birth again in this material world, but attains My eternal abode, O Arjuna.  

Wie de transcendentale aard van Mijn verschijnen en activiteiten kent, wordt na het verlaten van zijn lichaam niet opnieuw geboren in de materiele wereld, maar bereikt Mijn eeuwige woning, o Arjuna.

Listen to Sloka 10

vīta-rāga-bhaya-krodhā man-mayā mām upāśritāḥ

bahavo jñāna-tapasā pūtā mad-bhāvam āgatāḥ

 Being freed from attachment, fear and anger, being fully absorbed in Me and taking refuge in Me, many, many persons in the past became purified by knowledge of Me — and thus they all attained transcendental love for Me.

Door vrij te zijn van gehechtheid, angst en woede, door volledig van Mij vervuld te zijn en door hun toevlucht bij Mij te zoeken, werden er in het verleden zeer veel personen gezuiverd door kennis van Mij en zo hebben ze allemaal transcendentale liefde voor Mij bereikt.

Listen to Sloka 11

ye yathā māḿ prapadyante tāḿs tathaiva bhajāmy aham

mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ

  As all surrender unto Me, I reward them accordingly. Everyone follows My path in all respects, O son of Pṛthā.

Ik beloon iedereen al naargelang ze zich aan Mij overgeven. Iedereen volgt Mijn pad in alle opzichten, o zoon van Pṛthā.

Listen to Sloka 12

kāńkṣantaḥ karmaṇāḿ siddhiḿ yajanta iha devatāḥ

kṣipraḿ hi mānuṣe loke siddhir bhavati karmajā

Men in this world desire success in fruitive activities, and therefore they worship the demigods. Quickly, of course, men get results from fruitive work in this world.
In deze wereld willen mensen succes hebben in hun resultaatgerichte activiteiten en daarom vereren ze de halfgoden. Natuurlijk krijgen ze in deze wereld al snel de resultaten van resultaatgerichte activiteiten. 

Listen to Sloka 13

cāturvarṇyaḿ mayā sṛṣṭaḿ guṇa-karma-vibhāgaśaḥ

tasya kartāram api māḿ viddhy akartāram avyayam

According to the three modes of material nature and the work associated with them, the four divisions of human society are created by Me. And although I am the creator of this system, you should know that I am yet the nondoer, being unchangeable.  

De vier geledingen van de menselijke samenleving zijn door Mij geschapen op grond van de drie hoedanigheden van de materiele natuur en de activiteiten die daarmee samengaan. Maar hoewel Ik de schepper van dit stelsel ben, moet je weten dat Ik uiteindelijk niet degene ben die handel, omdat Ik onveranderlijk ben.

Listen to Sloka 14

na māḿ karmāṇi limpanti na me karma-phale spṛhā

iti māḿ yo’bhijānāti karmabhir na sa badhyate

There is no work that affects Me; nor do I aspire for the fruits of action. One who understands this truth about Me also does not become entangled in the fruitive reactions of work.  

Er bestaat geen activiteit waardoor Ik beinvloed word en ook verlang Ik niet naar de vruchten van activiteiten. Wie deze waarheid over Mij begrijpt, zal ook nooit verstrikt raken in karma voor resultaatgerichte activiteiten.

Listen to Sloka 15

evaḿ jñātvā kṛtaḿ karma pūrvair api mumukṣubhiḥ

kuru karmaiva tasmāt tvaḿ pūrvaiḥ pūrvataraḿ kṛtam

All the liberated souls in ancient times acted with this understanding of My transcendental nature. Therefore you should perform your duty, following in their footsteps.  

Alle bevrijde zielen uit het verleden handelden met deze kennis over Mijn transcendentale aard. Daarom moet je in hun voetspoor volgen en je plicht vervullen.

Listen to Sloka 16

kiḿ karma kim akarmeti kavayo’py atra mohitāḥ

tat te karma pravakṣyāmi yaj jñātvā mokṣyase’śubhāt

 Even the intelligent are bewildered in determining what is action and what is inaction. Now I shall explain to you what action is, knowing which you shall be liberated from all misfortune.

Zelfs zij die intelligent zijn raken verward wanneer ze activiteit en inactiviteit van elkaar proberen te onderscheiden. Ik zal je nu uitleggen wat activiteit is en wanneer je dit weet, zul je bevrijd zijn van alle ellende.

Listen to Sloka 17

karmaṇo hy api boddhavyaḿ boddhavyaḿ ca vikarmaṇaḥ

akarmaṇaś ca boddhavyaḿ gahanā karmaṇo gatiḥ

The intricacies of action are very hard to understand. Therefore one should know properly what action is, what forbidden action is, and what inaction is.

De complexiteit van handelen is zeer moeilijk te begrijpen. Men moet daarom precies weten wat activiteit is, wat verboden activiteit is en wat inactiviteit is.  

Listen to Sloka 18

karmaṇy akarma yaḥ paśyed akarmaṇi ca karma yaḥ

sa buddhimān manuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsna-karma-kṛt

One who sees inaction in action, and action in inaction, is intelligent among men, and he is in the transcendental position, although engaged in all sorts of activities.  

Wie inactiviteit ziet in activiteit en activiteit in inactiviteit, is intelligent onder de mensen. Zo iemand bevindt zich op het transcendentale niveau, ook al verricht hij allerlei activiteiten.

Listen to Sloka 19

yasya sarve samārambhāḥ kāma-saḿkalpa-varjitāḥ

jñānāgni-dagdha-karmāṇaḿ tam āhuḥ paṇḍitaḿ budhāḥ

One is understood to be in full knowledge whose every endeavor is devoid of desire for sense gratification. He is said by sages to be a worker for whom the reactions of work have been burned up by the fire of perfect knowledge.

Wanneer al iemands inspanningen vrij zijn van verlangens naar zinsbevrediging, is het duidelijk dat hij volledige kennis bezit. De wijzen beschouwen hem als iemand van wie het karma voor zijn activiteiten is opgebrand door het vuur van volmaakte kennis.

Listen to Sloka 20

tyaktvā karma-phalāsańgaḿ nitya-tṛpto nirāśrayaḥ

karmaṇy abhipravṛtto’pi naiva kiḿcit karoti saḥ

Abandoning all attachment to the results of his activities, ever satisfied and independent, he performs no fruitive action, although engaged in all kinds of undertakings.  

Omdat hij alle gehechtheid aan de resultaten van zijn activiteiten opgeeft en altijd tevreden en onafhankelijk is, verricht hij geen resultaatgerichte activiteiten, ook al heeft hij allerlei bezigheden.

Listen to Sloka 21

nirāśīr yata-cittātmā tyakta-sarva-parigrahaḥ

śārīraḿ kevalaḿ karma kurvan nāpnoti kilbiṣam

Such a man of understanding acts with mind and intelligence perfectly controlled, gives up all sense of proprietorship over his possessions, and acts only for the bare necessities of life. Thus working, he is not affected by sinful reactions.  

Iemand met dit inzicht handelt met volledige beheersing van zijn geest en intelligentie, geeft het idee op dat zijn bezittingen zijn eigendom zijn en werkt alleen voor het strikt noodzakelijke om in leven te blijven. Door op die manier bezig te zijn, wordt hij niet beinvloed door karmische reacties op zonden.

Listen to Sloka 22

yadṛcchā-lābha-saḿtuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ

samaḥ siddhāv asiddhau ca kṛtvāpi na nibadhyate

He who is satisfied with gain which comes of its own accord, who is free from duality and does not envy, who is steady in both success and failure, is never entangled, although performing actions.  

Wie tevreden is met wat hij vanzelf ontvangt, wie ontstegen is aan dualiteit, wie vrij is van afgunst en zowel tijdens succes als falen gelijkmoedig blijft, raakt nooit verstrikt, ook al verricht hij allerlei activiteiten.

Listen to Sloka 23

gata-sańgasya muktasya jñānāvasthita-cetasaḥ

yajñāyācarataḥ karma samagraḿ pravilīyate

 The work of a man who is unattached to the modes of material nature and who is fully situated in transcendental knowledge merges entirely into transcendence.

De activiteiten van iemand die niet beinvloed wordt door de hoedanigheden van de materiele natuur en die volkomen gegrond is in transcendentale kennis, gaan helemaal op in het transcendentale.

Listen to Sloka 24

brahmārpaṇaḿ brahma havir brahmāgnau brahmaṇā hutam

brahmaiva tena gantavyaḿ brahma-karma-samādhinā

A person who is fully absorbed in Kṛṣṇa consciousness is sure to attain the spiritual kingdom because of his full contribution to spiritual activities, in which the consummation is absolute and that which is offered is of the same spiritual nature.  

Wie volledig opgaat in Kṛṣṇa-bewustzijn, zal zeker het spirituele koninkrijk bereiken, omdat hij zich volledig inzet voor spirituele activiteiten, waarvan de vervulling absoluut is en waarvan dat wat geofferd wordt van dezelfde spirituele aard is.

Listen to Sloka 25

daivam evāpare yajñaḿ yoginaḥ paryupāsate

brahmāgnāv apare yajñaḿ yajñenaivopajuhvati

Some yogīs perfectly worship the demigods by offering different sacrifices to them, and some of them offer sacrifices in the fire of the Supreme Brahman.  

Sommige yogé’s vereren de halfgoden volmaakt door verschillende offers aan hen te brengen; anderen brengen offers in het vuur van het Allerhoogste Brahman.

Listen to Sloka 26

śrotrādīnīndriyāṇy anye saḿyamāgniṣu juhvati

śabdādīn viṣayān anya indriyāgniṣu juhvati

Some [the unadulterated brahmacārīs] sacrifice the hearing process and the senses in the fire of mental control, and others [the regulated householders] sacrifice the objects of the senses in the fire of the senses.  

Sommigen [de zuivere brahmacäré’s] offeren het luisteren en de zintuigen in het vuur van de beheersing van de geest; anderen [de gereguleerde grhastha’s] offeren de zinsobjecten in het vuur van de zintuigen.

Listen to Sloka 27

sarvāṇīndriya-karmāṇi prāṇa-karmāṇi cāpare

ātma-saḿyama-yogāgnau juhvati jñāna-dīpite

Others, who are interested in achieving self-realization through control of the mind and senses, offer the functions of all the senses, and of the life breath, as oblations into the fire of the controlled mind.

Anderen, die zelfrealisatie willen bereiken door het beheersen van de geest en de zintuigen, offeren de functies van alle zintuigen en die van de levensadem als offeringen in het vuur van de beheerste geest.  

Listen to Sloka 28

dravya-yajñās tapo-yajñā yoga-yajñās tathāpare

svādhyāya-jñāna-yajñāś ca yatayaḥ saḿśita-vratāḥ

Having accepted strict vows, some become enlightened by sacrificing their possessions, and others by performing severe austerities, by practicing the yoga of eightfold mysticism, or by studying the Vedas to advance in transcendental knowledge.

Na strikte geloften te hebben afgelegd, bereiken sommigen verlichting door hun bezittingen op te offeren; anderen bereiken verlichting door zware ascese te beoefenen, door het achtvoudige mystieke yoga-systeem te volgen of door de veda’s te bestuderen om vorderingen te maken in transcendentale kennis.

Listen to Sloka 29

apāne juhvati prāṇaḿ prāṇe’pānaḿ tathāpare

prāṇāpāna-gatī ruddhvā prāṇāyāma-parāyaṇāḥ

Still others, who are inclined to the process of breath restraint to remain in trance, practice by offering the movement of the outgoing breath into the incoming, and the incoming breath into the outgoing, and thus at last remain in trance, stopping all breathing. Others, curtailing the eating process, offer the outgoing breath into itself as a sacrifice.

  Weer anderen, die zich aangetrokken voelen tot de methode waarmee de adem kan worden beheerst om zo in een toestand van diepe meditatie te blijven, offeren de uitgaande beweging van de lucht in de binnengaande en de ingeademde lucht in de uitgeademde. Wanneer ze op die manier de ademhaling volledig stoppen, blijven ze uiteindelijk in een toestand van diepe meditatie. Anderen, die zich beperken in hun eten, offeren de uitgeademde lucht in die lucht zelf als een offergave.

Listen to Sloka 30

apare niyatāhārāḥ prāṇān prāṇeṣu juhvati

sarve’py ete yajña-vido yajña-kṣapita-kalmaṣāḥ

All these performers who know the meaning of sacrifice become cleansed of sinful reactions, and, having tasted the nectar of the results of sacrifices, they advance toward the supreme eternal atmosphere. 

Al deze personen die het doel van offeren kennen, worden gezuiverd van hun karmische reacties op zonden en wanneer ze de nectar van de resultaten van hun offers hebben geproefd, gaan ze binnen in de allerhoogste, eeuwige sfeer.

Listen to Sloka 31

yajña-śiṣṭāmṛta-bhujo yānti brahma sanātanam

nāyaḿ loko’sty ayajñasya kuto’nyaḥ kurusattama

  O best of the Kuru dynasty, without sacrifice one can never live happily on this planet or in this life) what then of the next?

O beste van de Kuru-dynastie, zonder te offeren kan niemand ooit gelukkig zijn op deze planeet of in dit leven—wat dan te spreken van het volgende?

Listen to Sloka 32

evaḿ bahu-vidhā yajñā vitatā brahmaṇo mukhe

karma-jān viddhi tān sarvān evaḿ jñātvā vimokṣyase

All these different types of sacrifice are approved by the Vedas, and all of them are born of different types of work. Knowing them as such, you will become liberated.

Al deze verschillende soorten offers worden door de veda’s aanbevolen en hebben hun oorsprong in verschillende soorten activiteiten. Wanneer je ze als zodanig kent, zul je bevrijd worden.  

Listen to Sloka 33

śreyān dravya-mayād yajñāj jñāna-yajñaḥ parantapa

sarvaḿ karmākhilaḿ pārtha jñāne parisamāpyate

O chastiser of the enemy, the sacrifice performed in knowledge is better than the mere sacrifice of material possessions. After all, O son of Pṛthā, all sacrifices of work culminate in transcendental knowledge.  

O bedwinger van de vijand, het is beter een offer te brengen met kennis dan enkel materiele bezittingen te offeren. Per slot van rekening, o zoon van Pṛthā, bereiken alle offeractiviteiten hun hoogtepunt in transcendentale kennis.

Listen to Sloka 34

tad viddhi praṇipātena paripraśnena sevayā

upadekṣyanti te jñānaḿ jñāninas tattva-darśinaḥ

Just try to learn the truth by approaching a spiritual master. Inquire from him submissively and render service unto him. The self-realized souls can impart knowledge unto you because they have seen the truth.  

Probeer de waarheid te begrijpen door een spiritueel leraar te benaderen. Stel hem in alle nederigheid vragen en wees hem dienstbaar. De zelfgerealiseerde zielen kunnen kennis aan je overdragen, omdat ze de waarheid hebben gezien.

Listen to Sloka 35

yaj jñātvā na punar moham evaḿ yāsyasi pāṇḍava

yena bhūtāny aśeṣeṇa drakṣyasy ātmany atho mayi

Having obtained real knowledge from a self-realized soul, you will never fall again into such illusion, for by this knowledge you will see that all living beings are but part of the Supreme, or, in other words, that they are Mine.

Wanneer je werkelijke kennis hebt gekregen van een zelfgerealiseerde ziel, zul je nooit meer in zulke illusie vervallen, omdat je door deze kennis zult zien dat alle levende wezens niets anders zijn dan een deel van de Allerhoogste, of met andere woorden: dat ze Mij toebehoren.  

Listen to Sloka 36

api ced asi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpa-kṛttamaḥ

sarvaḿ jñāna-plavenaiva vṛjinaḿ saḿtariṣyasi

Even if you are considered to be the most sinful of all sinners, when you are situated in the boat of transcendental knowledge you will be able to cross over the ocean of miseries.  

Ook al word je als de zondigste van alle zondaars beschouwd, toch zul je in staat zijn om de oceaan van ellende over te steken, wanneer je je in het schip van transcendentale kennis bevindt.

Listen to Sloka 37

yathaidhāḿsi samiddho’gnir bhasmasāt kurute’rjuna

jñānāgniḥ sarva-karmāṇi bhasmasāt kurute tathā

As a blazing fire turns firewood to ashes, O Arjuna, so does the fire of knowledge burn to ashes all reactions to material activities.  

Zoals een laaiend vuur brandhout in as verandert, o Arjuna, zo verbrandt het vuur van kennis al het karma voor materiele activiteiten tot as.

Listen to Sloka 38

na hi jñānena sadṛśaḿ pavitram iha vidyate

tat svayaḿ yoga-saḿsiddhaḥ kālenātmani vindati

In this world, there is nothing so sublime and pure as transcendental knowledge. Such knowledge is the mature fruit of all mysticism. And one who has become accomplished in the practice of devotional service enjoys this knowledge within himself in due course of time.  

In deze wereld is er niets zo verheven en zuiver als transcendentale kennis. Zulke kennis is de rijpe vrucht van alle mystiek. En degene die volleerd is in het beoefenen van devotionele dienst, zal na verloop van tijd innerlijk plezier beleven aan deze kennis.

Listen to Sloka 39

śraddhāvān labhate jñānaḿ tat-paraḥ saḿyatendriyaḥ

jñānaḿ labdhvā parāḿ śāntim acireṇādhigacchati

A faithful man who is dedicated to transcendental knowledge and who subdues his senses is eligible to achieve such knowledge, and having achieved it he quickly attains the supreme spiritual peace.

Een mens met een vast geloof, die gewijd is aan transcendentale kennis en die zijn zintuigen beheerst, is gekwalificeerd om zulke kennis te ontvangen. En heeft zo iemand die eenmaal ontvangen, dan bereikt hij spoedig de allerhoogste spirituele vrede.  

Listen to Sloka 40

ajñaś cāśraddadhānaś ca saḿśayātmā vinaśyati

nāyaḿ loko’sti na paro na sukhaḿ saḿśayātmanaḥ

But ignorant and faithless persons who doubt the revealed scriptures do not attain God consciousness; they fall down. For the doubting soul there is happiness neither in this world nor in the next.  

Onwetende en ongelovige personen daarentegen, die twijfelen aan de geopenbaarde geschriften, bereiken geen Godsbewustzijn, maar komen ten val. Voor de twijfelende ziel bestaat er geen geluk, niet in deze wereld en niet in de volgende.

Listen to Sloka 41

yoga-saḿnyasta-karmāṇaḿ jñāna-saḿchinna-saḿśayam

ātmavantaḿ na karmāṇi nibadhnanti dhanaḿjaya

One who acts in devotional service, renouncing the fruits of his actions, and whose doubts have been destroyed by transcendental knowledge, is situated factually in the self. Thus he is not bound by the reactions of work, O conqueror of riches.

Wie devotionele dienst verricht en zich daarbij van de vruchten van zijn activiteiten onthecht en van wie de twijfels door transcendentale kennis vernietigd zijn, is werkelijk verankerd in het zelf. Op deze manier raakt hij niet meer gebonden door het karma voor zijn activiteiten, o overwinnaar van rijkdom.

Listen to Sloka 42

tasmād ajñāna-saḿbhūtaḿ hṛt-sthaḿ jñānāsinātmanaḥ

chittvainaḿ saḿśayaḿ yogam ātiṣṭhottiṣṭha bhārata

Therefore the doubts which have arisen in your heart out of ignorance should be slashed by the weapon of knowledge. Armed with yoga, O Bhārata, stand and fight.

Daarom moeten de twijfels die door onwetendheid in je hart verschenen zijn, worden weggekapt met het zwaard der kennis. O Bhärata, wapen jezelf met yoga en sta op en strijd.

End of Chapter 04

 Zo eindigen de commentaren van Sri Srimad A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupäda bij het vierde hoofdstuk van Srimad Bhagavad-gitä, getiteld ‘Transcendentale kennis’