Hoofdstuk drie
Karma-yoga

Listen to complete chapter 03

Listen to Sloka 1

arjuna uväca

jyāyasī cet karmaṇas te matā buddhir janārdana

tat kiḿ karmaṇi ghore māḿ niyojayasi keśava

Arjuna zei: O Janärdana, o Kesava, waarom wil Je me in deze gruwelijke oorlog betrekken, als Je denkt dat intelligentie beter is dan resultaatgerichte activiteiten?

Listen to Sloka 2

vyāmiśreṇaiva vākyena buddhiḿ mohayasīva me

tad ekaḿ vada niścitya yena śreyo’ham āpnuyām

My intelligence is bewildered by Your equivocal instructions. Therefore, please tell me decisively which will be most beneficial for me.

  Mijn intelligentie is verward door Je dubbelzinnige instructies. Vertel me daarom alsjeblieft ondubbelzinnig welk pad het beste voor me is.

Listen to Sloka 3

śrī-bhagavān uvāca

loke’smin dvividhā niṣṭhā purā proktā mayānagha

jñāna-yogena sāḿkhyānāḿ karma-yogena yoginām

The Supreme Personality of Godhead said: O sinless Arjuna, I have already explained that there are two classes of men who try to realize the self. Some are inclined to understand it by empirical, philosophical speculation, and others by devotional service. 

De Allerhoogste Persoonlijkheid Gods zei: O zondeloze Arjuna, Ik heb al uitgelegd dat er twee soorten mensen zijn die naar zelfrealisatie streven. Sommigen proberen door middel van empirische, filosofische speculatie het zelf te begrijpen, terwijl anderen dat doen door devotionele dienst te verrichten.

Listen to Sloka 4

na karmaṇām anārambhān naiṣkarmyaḿ puruṣo’śnute

na ca saḿnyasanād eva siddhiḿ samadhigacchati

  Not by merely abstaining from work can one achieve freedom from reaction, nor by renunciation alone can one attain perfection.

Men kan zich niet van karma bevrijden door enkel al zijn activiteiten op te geven, noch bereikt men volmaaktheid door onthechting alleen.

Listen to Sloka 5

na hi kaścit kṣaṇam api jātu tiṣṭhaty akarma-kṛt

kāryate hy avaśaḥ karma sarvaḥ prakṛti-jair guṇaiḥ

Everyone is forced to act helplessly according to the qualities he has acquired from the modes of material nature; therefore no one can refrain from doing something, not even for a moment.  

Iedereen wordt machteloos gedwongen te handelen volgens de eigenschappen die hij gekregen heeft van de hoedanigheden van de materiele natuur; daarom kan niemand zelfs maar voor een moment ophouden iets te doen.

Listen to Sloka 6

karmendriyāṇi saḿyamya ya āste manasā smaran

indriyārthān vimūḍhātmā mithyācāraḥ sa ucyate

One who restrains the senses of action but whose mind dwells on sense objects certainly deludes himself and is called a pretender. 

Wie de actieve zintuigen beteugelt, maar in zijn geest bezig is met zinsobjecten, misleidt beslist zichzelf en wordt een hypocriet genoemd.

Listen to Sloka 7

yas tv indriyāṇi manasā niyamyārabhate’rjuna

karmendriyaiḥ karma-yogam asaktaḥ sa viśiṣyate

One who restrains the senses of action but whose mind dwells on sense objects certainly deludes himself and is called a pretender. 

Maar een oprecht persoon die de actieve zintuigen met de geest probeert te beheersen en zonder gehechtheid karma-yoga [in Krsña-bewustzijn] begint te beoefenen, is verreweg superieur.

Listen to Sloka 8

niyataḿ kuru karma tvaḿ karma jyāyo hy akarmaṇaḥ

śarīra-yātrāpi ca te na prasidhyed akarmaṇaḥ

  Perform your prescribed duty, for doing so is better than not working. One cannot even maintain one's physical body without work.

Verricht je voorgeschreven plicht, want dat is beter dan geen activiteiten te verrichten. Zonder activiteiten kan men niet eens zijn materiele lichaam onderhouden.

Listen to Sloka 9

yajñārthāt karmaṇo’nyatra loko’yaḿ karma-bandhanaḥ

tad-arthaḿ karma kaunteya mukta-sańgaḥ samācara

Men moet activiteiten verrichten als offers aan Viṣṇu , omdat activiteiten anders de oorzaak worden van gebondenheid in de materiele wereld. Vervul daarom je voorgeschreven plichten om Hem tevreden te stellen, o zoon van Kunté; op die manier zul je altijd vrij van gebondenheid blijven.

Listen to Sloka 10

saha-yajñāḥ prajāḥ sṛṣṭvā purovāca prajāpatiḥ

anena prasaviṣyadhvam eṣa vo’stv iṣṭa-kāma-dhuk

In the beginning of creation, the Lord of all creatures sent forth generations of men and demigods, along with sacrifices for Viṣṇu, and blessed them by saying, "Be thou happy by this yajña [sacrifice] because its performance will bestow upon you everything desirable for living happily and achieving liberation."  

Bij de aanvang van de schepping bracht de Heer der schepselen generaties mensen en halfgoden voort samen met offers aan Viṣṇu. Daarop zegende Hij hen en sprak: ‘Wees gelukkig met dit yajïa [offer], want door het te volbrengen, zal jullie alles geschonken worden wat wenselijk is om gelukkig te leven en bevrijding te bereiken.’

Listen to Sloka 11

devān bhāvayatānena te devā bhāvayantu vaḥ

parasparaḿ bhāvayantaḥ śreyaḥ param avāpsyatha

  The demigods, being pleased by sacrifices, will also please you, and thus, by cooperation between men and demigods, prosperity will reign for all.

‘Wanneer de halfgoden door offers tevreden zijn gesteld, zullen zij jullie ook tevredenstellen en op die manier zal er door de samenwerking tussen mensen en halfgoden voorspoed heersen voor iedereen.’

Listen to Sloka 12

iṣṭān bhogān hi vo devā dāsyante yajña-bhāvitāḥ

tair dattān apradāyaibhyo yo bhuńkte stena eva saḥ

In charge of the various necessities of life, the demigods, being satisfied by the performance of yajña [sacrifice], will supply all necessities to you. But he who enjoys such gifts without offering them to the demigods in return is certainly a thief. 

‘Wanneer de halfgoden, die verantwoordelijk zijn voor het voorzien in verschillende levensbehoeften, tevreden zijn gesteld met de volbrachte yajïa’s, zullen zij jullie alles geven wat nodig is. Maar hij die van zulke giften geniet zonder ze aan de halfgoden terug te offeren, is beslist een dief.’

Listen to Sloka 13

yajña-śiṣṭāśinaḥ santo mucyante sarva-kilbiṣaiḥ

bhuñjate te tv aghaḿ pāpā ye pacanty ātma-kāraṇāt

The devotees of the Lord are released from all kinds of sins because they eat food which is offered first for sacrifice. Others, who prepare food for personal sense enjoyment, verily eat only sin.  

‘De toegewijden van de Heer worden van allerlei soorten zonden bevrijd, omdat ze voedsel eten dat eerst geofferd is. Maar anderen die voedsel bereiden voor persoonlijke zinsbevrediging, eten beslist uitsluitend zonde.’

Listen to Sloka 14

annād bhavanti bhūtāni parjanyād anna-saḿbhavaḥ

yajñād bhavati parjanyo yajñaḥ karma-samudbhavaḥ

 All living bodies subsist on food grains, which are produced from rains. Rains are produced by performance of yajña [sacrifice], and yajña is born of prescribed duties.

Alle bezielde lichamen blijven in leven door granen, die groeien dankzij de regen. Regen volgt op het brengen van yajïa’s [offers] en yajïa’s hebben hun oorsprong in voorgeschreven activiteiten.

Listen to Sloka 15

karma brahmodbhavaḿ viddhi brahmākṣara-samudbhavam

tasmāt sarva-gataḿ brahma nityaḿ yajñe pratiṣṭhitam

Regulated activities are prescribed in the Vedas, and the Vedas are directly manifested from the Supreme Personality of Godhead. Consequently the all-pervading Transcendence is eternally situated in acts of sacrifice.  

Gereguleerde activiteiten worden voorgeschreven in de veda’s en die veda’s zijn rechtstreeks afkomstig van de Allerhoogste Persoonlijkheid Gods. Daarom is de alomtegenwoordige Transcendentie eeuwig aanwezig in het brengen van offers.

Listen to Sloka 16

evaḿ pravartitaḿ cakraḿ nānuvartayatīha yaḥ

aghāyur indriyārāmo moghaḿ pārtha sa jīvati

My dear Arjuna, one who does not follow in human life the cycle of sacrifice thus established by the Vedas certainly leads a life full of sin. Living only for the satisfaction of the senses, such a person lives in vain 

Mijn beste Arjuna, wie zich in dit menselijk leven niet aan de cyclus van offers houdt die door de veda’s is ingesteld, leidt ongetwijfeld een leven vol zonde. Wie zo alleen maar voor zinsbevrediging leeft, leeft tevergeefs.

Listen to Sloka 17

yas tv ātma-ratir eva syād ātma-tṛptaś ca mānavaḥ

ātmany eva ca saḿtuṣṭas tasya kāryaḿ na vidyate

Maar wie zijn menselijke levensvorm aan zelfrealisatie wijdt, wie alleen maar vreugde beleeft door en tevreden is met het zich realiseren van het zelf en zo volkomen voldaan is, voor hem bestaat er geen plicht.

Listen to Sloka 18

naiva tasya kṛtenārtho nākṛteneha kaścana

na cāsya sarva-bhūteṣu kaścid artha-vyapāśrayaḥ

A self-realized man has no purpose to fulfill in the discharge of his prescribed duties, nor has he any reason not to perform such work. Nor has he any need to depend on any other living being. 

Voor een zelfgerealiseerd persoon bestaat er tijdens het vervullen van zijn voorgeschreven plichten geen enkel doel dat hij hoeft na te streven, maar evenmin heeft hij reden om zulke activiteiten niet te verrichten. Ook hoeft hij zich niet afhankelijk te stellen van enig ander levend wezen.

Listen to Sloka 19

tasmād asaktaḥ satataḿ kāryaḿ karma samācara

asakto hy ācaran karma param āpnoti pūruṣaḥ

Therefore, without being attached to the fruits of activities, one should act as a matter of duty, for by working without attachment one attains the Supreme.  

Men moet daarom uit plichtsbesef handelen, zonder gehecht te zijn aan de vruchten van activiteiten, want handelt men zonder gehechtheid, dan bereikt men de Allerhoogste.

Listen to Sloka 20

karmaṇaiva hi saḿsiddhim āsthitā janakādayaḥ

loka-saḿgraham evāpi saḿpaśyan kartum arhasi

Vorsten als Janaka kwamen tot volmaaktheid uitsluitend door hun voorgeschreven plichten te vervullen. Daarom moet je je voorgeschreven activiteiten enkel verrichten om de gewone mensen te onderrichten.

Listen to Sloka 21

yad yad ācarati śreṣṭhas tat tad evetaro janaḥ

sa yat pramāṇaḿ kurute lokas tad anuvartate

Whatever action a great man performs, common men follow. And whatever standards he sets by exemplary acts, all the world pursues.  

Alle activiteiten die een groot man verricht, worden door gewone mensen nagevolgd. En alle normen die hij door zijn voorbeeldig handelen stelt, worden door de hele wereld nageleefd.

Listen to Sloka 22

na me pārthāsti kartavyaḿ triṣu lokeṣu kiḿcana

nānavāptam avāptavyaḿ varta eva ca karmaṇi

O son of Pṛthā, there is no work prescribed for Me within all the three planetary systems. Nor am I in want of anything, nor have I a need to obtain anything — and yet I am engaged in prescribed duties.

O zoon van Pṛthā, voor Mij zijn er in geen van de drie planetenstelsels voorgeschreven activiteiten. Ook heb Ik niets nodig en evenmin is er voor Mij iets te verwerven—toch verricht Ik voorgeschreven plichten. 

Listen to Sloka 23

yadi hy ahaḿ na varteyaḿ jātu karmaṇy atandritaḥ

mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ

For if I ever failed to engage in carefully performing prescribed duties, O Pārtha, certainly all men would follow My path. 

Want als Ik het ooit zou nalaten om zorgvuldig voorgeschreven plichten te verrichten, o Pärtha, dan zouden alle mensen ongetwijfeld Mijn pad volgen.

Listen to Sloka 24

utsīdeyur ime lokā na kuryāḿ karma ced aham

saḿkarasya ca kartā syām upahanyām imāḥ prajāḥ

If I did not perform prescribed duties, all these worlds would be put to ruination. I would be the cause of creating unwanted population, and I would thereby destroy the peace of all living beings.  

Als Ik geen voorgeschreven activiteiten zou verrichten, dan zouden al deze werelden in verval raken. Ik zou de oorzaak zijn van het ontstaan van onwenselijke bevolking en zou daardoor de vrede van alle levende wezens verstoren.

Listen to Sloka 25

saktāḥ karmaṇy avidvāḿso yathā kurvanti bhārata

kuryād vidvāḿs tathāsaktaś cikīrṣur loka-saḿgraham

  As the ignorant perform their duties with attachment to results, the learned may similarly act, but without attachment, for the sake of leading people on the right path.

Zoals onwetenden hun plichten vervullen maar gehecht zijn aan het resultaat, zo kan de wijze ook handelen, maar dan zonder gehechtheid, om op die manier de mensen op het juiste pad te leiden.

Listen to Sloka 26

na buddhi-bhedaḿ janayed ajñānāḿ karma-sańginām

joṣayet sarva-karmāṇi vidvān yuktaḥ samācaran

Om de geest van de onwetenden, die gehecht zijn aan de resultaten van hun voorgeschreven plichten, niet te verstoren, moet iemand die wijs is ze niet van activiteiten weerhouden. Integendeel, door met devotie te handelen, zou hij ze in allerlei activiteiten moeten betrekken [voor de geleidelijke ontwikkeling van Kṛṣṇa-bewustzijn].

Listen to Sloka 27

prakṛteḥ kriyamāṇāni guṇaiḥ karmāṇi sarvaśaḥ

ahaḿkāra-vimūḍhātmā kartāham iti manyate

  The spirit soul bewildered by the influence of false ego thinks himself the doer of activities that are in actuality carried out by the three modes of material nature

Misleid door de invloed van het vals ego, denkt de ziel dat zij zelf die de activiteiten verricht die in werkelijkheid door de drie hoedanigheden van de materiele natuur gedaan worden.

Listen to Sloka 28

tattva-vit tu mahā-bāho guṇa-karma-vibhāgayoḥ

guṇā guṇeṣu vartanta iti matvā na sajjate

One who is in knowledge of the Absolute Truth, O mighty-armed, does not engage himself in the senses and sense gratification, knowing well the differences between work in devotion and work for fruitive results.  

Wie de Absolute Waarheid kent, o sterkarmige, laat zich niet in met de zintuigen en zinsbevrediging, omdat hij goed weet wat de verschillen zijn tussen devotionele en resultaatgerichte activiteiten.

Listen to Sloka 29

prakṛter guṇa-saḿmūḍhāḥ sajjante guṇa-karmasu

tān akṛtsna-vido mandān kṛtsna-vin na vicālayet

Misleid door de hoedanigheden van de materiele natuur, houden de onwetenden zich alleen maar bezig met materiele activiteiten en raken gehecht. Maar de wijze moet hen niet in de war brengen, ook al zijn hun plichten minderwaardig door hun gebrek aan kennis.

Listen to Sloka 30

mayi sarvāṇi karmāṇi saḿnyasyādhyātma-cetasā

nirāśīr nirmamo bhūtvā yudhyasva vigata-jvaraḥ

O Arjuna, wijd al je activiteiten daarom aan Mij, met volledige kennis van Mij, zonder verlangens naar winst, zonder aanspraak te maken op bezit en wees vrij van lusteloosheid en vecht.

Listen to Sloka 31

ye me matam idaḿ nityam anutiṣṭhanti mānavāḥ

śraddhāvanto’nasūyanto mucyante te’pi karmabhiḥ

Die personen die hun plicht vervullen volgens Mijn voorschriften en dit onderricht met vertrouwen en zonder afgunst naleven, raken bevrijd van de gebondenheid waarin ze zich door resultaatgerichte activiteiten bevinden.

Listen to Sloka 32

ye tv etad abhyasūyanto nānutiṣṭhanti me matam

sarva-jñāna-vimūḍhāḿs tān viddhi naṣṭān acetasaḥ

But those who, out of envy, disregard these teachings and do not follow them are to be considered bereft of all knowledge, befooled, and ruined in their endeavors for perfection.

Maar zij die dit onderricht uit kwaadwilligheid veronachtzamen en het niet naleven, zijn misleid en beroofd van alle kennis en zullen de volmaaktheid nooit kunnen bereiken.

Listen to Sloka 33

sadṛśaḿ ceṣṭate svasyāḥ prakṛter jñānavān api

prakṛtiḿ yānti bhūtāni nigrahaḥ kiḿ kariṣyati

Zelfs de wijze handelt volgens zijn eigen natuur, want iedereen volgt de natuur die hij van de drie hoedanigheden gekregen heeft — wat baat onderdrukking?

Listen to Sloka 34

indriyasyendriyasyārthe rāga-dveṣau vyavasthitau

tayor na vaśam āgacchet tau hy asya paripanthinau

Er bestaan beginselen die de afkeer en gehechtheid van de zintuigen met betrekking tot de zinsobjecten reguleren. Men moet zich niet laten beheersen door zulke gehechtheid en afkeer, omdat het struikelblokken zijn op het pad van zelfrealisatie.

Listen to Sloka 35

śreyān sva-dharmo viguṇaḥ para-dharmāt svanuṣṭhitāt

sva-dharme nidhanaḿ śreyaḥ para-dharmo bhayāvahaḥ

It is far better to discharge one's prescribed duties, even though faultily, than another's duties perfectly. Destruction in the course of performing one's own duty is better than engaging in another's duties, for to follow another's path is dangerous. 

Het is veel beter om je eigen plicht te vervullen, hoe gebrekkig ook, dan de plicht van een ander foutloos te doen. Wanneer je tijdens het vervullen van je eigen plicht ten onder gaat, is dat beter dan de plicht van iemand anders te vervullen, want het pad van een ander volgen is gevaarlijk.

Listen to Sloka 36

arjuna uvāca

atha kena prayukto’yaḿ pāpaḿ carati pūruṣaḥ

anicchann api vārṣṇeya balād iva niyojitaḥ

Arjuna zei: O afstammeling van Vṛṣṇi,, wat is het waardoor iemand zelfs tegen zijn wil in tot zondige handelingen wordt aangedreven, alsof hij ertoe gedwongen wordt?

Listen to Sloka 37

śrī-bhagavān uvāca

mahāśano mahā-pāpmā viddhy enam iha vairiṇam

  The Supreme Personality of Godhead said: It is lust only, Arjuna, which is born of contact with the material mode of passion and later transformed into wrath, and which is the all-devouring sinful enemy of this world.

De Allerhoogste Persoonlijkheid Gods zei: Het is niets dan lust, Arjuna, die ontstaat door contact met de materiele hoedanigheid hartstocht, die later overgaat in woede en die de allesverslindende, zondige vijand van deze wereld is.

Listen to Sloka 38

dhūmenāvriyate vahnir yathādarśo malena ca

yatholbenāvṛto garbhas tathā tenedam āvṛtam

Zoals vuur verhuld wordt door rook, een spiegel bedekt wordt door stof of zoals een embryo omhuld wordt door de moederschoot, zo wordt het levend wezen verhuld door verschillende gradaties van deze lust.

Listen to Sloka 39

āvṛtaḿ jñānam etena jñānino nitya-vairiṇā

kāma-rūpeṇa kaunteya duṣpūreṇānalena ca

  Thus the wise living entity's pure consciousness becomes covered by his eternal enemy in the form of lust, which is never satisfied and which burns like fire.

Zo raakt het zuivere bewustzijn van het wijze levend wezen verhuld door zijn eeuwige vijand in de vorm van lust, die onverzadigbaar is en brandt als vuur.

Listen to Sloka 40

indriyāṇi mano buddhir asyādhiṣṭhānam ucyate

etair vimohayaty eṣa jñānam āvṛtya dehinam

The senses, the mind and the intelligence are the sitting places of this lust. Through them lust covers the real knowledge of the living entity and bewilders him.

De zintuigen, de geest en de intelligentie zijn de zetels van deze lust, die de werkelijke kennis van het levend wezen bedekt en het daardoor in verwarring brengt.  

Listen to Sloka 41

tasmāt tvam indriyāṇy ādau niyamya bharatarṣabha

pāpmānaḿ prajahi hy enaḿ jñāna-vijñāna-nāśanam

Therefore, O Arjuna, best of the Bhāratas, in the very beginning curb this great symbol of sin [lust] by regulating the senses, and slay this destroyer of knowledge and self-realization.

O Arjuna, beste onder de Bhärata’s, bedwing daarom vanaf het begin dit grote symbool van van zonde [lust] door de zintuigen te beheersen en dood deze vernietiger van kennis en zelfrealisatie.  

Listen to Sloka 42

indriyāṇi parāṇy āhur indriyebhyaḥ paraḿ manaḥ

manasas tu parā buddhir yo buddheḥ paratas tu saḥ

The working senses are superior to dull matter; mind is higher than the senses; intelligence is still higher than the mind; and he [the soul] is even higher than the intelligence. 

De actieve zintuigen staan boven de levenloze materie; hoger dan de zintuigen is de geest; nog hoger dan de geest is de intelligentie; maar zij [de ziel] staat zelfs boven de intelligentie.

Listen to Sloka 43

evaḿ buddheḥ paraḿ buddhvā saḿstabhyātmānam ātmanā

jahi śatruḿ mahā-bāho kāma-rūpaḿ durāsadam

Thus knowing oneself to be transcendental to the material senses, mind and intelligence, O mighty-armed Arjuna, one should steady the mind by deliberate spiritual intelligence [Kṛṣṇa consciousness] and thus — by spiritual strength — conquer this insatiable enemy known as lust.

Karma-yoga

End of Chapter 3